زندگی نامه استاد حبیب ساهر(پدر شعر نو ترکی)+عکس


حبیب ساهر

حبیب ساهر

 

حبیب ساهر در اردیبهشت ماه ۱۲۸۲ هجری شمسی در ترک ( tark ) میانه به دنیاآمد و کودکی خردسال بود که همراه با پدر و مادرش به تبریز رفت. پدرش در آشوب‌های داخلی شهر تبریز در روزهای پیروزی انقلاب مشروطیت ، ناپدید شد و حبیب ، ازهمان کودکی طعم یتیمی را چشید. دوران دبیرستان را با محمدحسین شهریار هم‌مدرسه شد و به گمان بسیاری ، منظور شهریار از: « شهریارا بی حبیب خود نمی‌کردی سفر » ، ساهر بوده‌است.
بعد از دوران دبیرستان و مراودت ادبی با شهریار ، به کردستان رفت و در کار حساب و کتاب خوانین کرد به فعالیت پرداخت. آن گاه سر از استانبول درآورد و از دانشگاه این شهر درسال ۱۳۰۴ در ۲۲ سالگی لیسانس جغرافیا گرفت و از آن پس دوران چهل ساله معلمی و آفرینش ادبی او آغاز شد. او در روستاها و شهرهای آذربایجان ، قزوین و در واپسین سال‌ها در تهران معلمی کرد و تا اواسط دهه ۴۰ در این شغل باقی ماند.
ساهر ، داستان‌نویس و شاعری توانا بود. از او آثاری به سه زبان ترکی ، فارسی و فرانسوی منتشر شده‌است . هم‌زمان با تقی رفعت و قبل از ظهور نیما ، ساهر شعر نو فارسی سرود و سبک جدیدی را در شعر ترکی بنیان گذاشت ، و بدین‌گونه بود که عنوان « پدر شعر نو ترکی ایران » درمورد او به کار رفت.
اکنون در دانشکده‌های ادبیات ترکیه و جمهوری آذربایجان ، دانشجویان دوره‌های عالی ادبیات ترکی ، برای فارغ التحصیل شدن ، باید در کنار سایر دروس خود ، درسی سه واحدی به نام ساهر شناسلیق ( ساهرشناسی ) را هم بگذرانند. ظرایف ادبی اشعار ترکی ساهر ، همچون « حیدربابایا سلام  » شهریار ، آن چنان گسترده و غنی است ، که تاکنون قریب ۶ موضوع پایان نامه دوره دکترا و کارشناسی ارشد را به خوداختصاص داده‌است .
حبیب ساهر در ۲۴ آذر ۱۳۶۴هجری شمسی ، در تهران در گذشت. آرامگاه وی در بهشت زهرای تهران واقع شده‌است .
پدر شعر نو ترکی
عده‌ای ، به حق « ساهر » را پدر ادبیات نوین ترکی آذربایجان و در ایران و همراه ، همفکر و هم رای با « نیما » در پیدایش شعر نو فارسی دانسته اند. از اشعار ساهر ، سپیدی ، پیش از انتشار اشعار نیما در دست است. حتی ، او اشعاری از شارل بودلر فرانسوی را به صورت سپید به فارسی ترجمه کرده که در سال های اول قرن حاضر ( ۱۳۰۰ تا ۱۳۱۰ هجری شمسی ) در مطبوعات وقت به چاپ رسیده است البته این ، به غیر از قطعه های منظوم و منثور بسیار زیبایی است که ساهر ، از قرآن مجید به ترکی آذربایجانی بازگردانده است. در بین این قطعه های منظوم ، علاوه بر اشعاری با قوافی و قواعد ویژه اشعار مشرق زمین ( هجا و عروض ) ، اشعاری سپید و نیمایی هم می توان یافت.
آثار و کتابنامه
الف ) آثار فارسی ( چاپ شده )
۱- شقایق ( مجموعه شعر نو و کهن ) ۱۳۲۲ – تبریز
۲- سایه‌ها ( مجموعه شعر نو و کهن ) ۱۳۲۴ – تبریز
۳- اشعار برگزیده ( مجموعه شعر ) ۱۳۲۶ – اردبیل
۴- افسانه شب ( مجموعه شعر ) ۱۳۲۵ – تبریز
۵- خوشه ها ( مجموعه شعر ) ۱۳۳۳ – قزوین
۶- جغرافیای ایالت خمسه ، ۱۳۳۷ – قزوین ( اثر علمی – تحقیقی درباره جغرافیا )
۷- اساطیر ( مجموعه شعر ) ۱۳۴۵ – قزوین
۸- اشعار برگزیده ( مجموعه شعر ) ۱۳۴۷ – قزوین ( اشعار این مجموعه ، با اشعار برگزیده‌ای که در سال ۱۳۲۶ در اردبیل منتشر شده ، تفاوت دارد).
۹- کتاب شعر ساهر ( ۱ ) ۱۳۵۳ – انتشارات نبی تهران
۱۰- کتاب شعر ساهر ۲ – ۱۳۵۴ – انتشارات گوتنبرگ تهران
۱۱- میوه‌گس ( مجموعه حکایات و خاطرات ) ۱۳۵۴ – انتشارات گوتنبرگ تهران.
۱۲- ادبیات منظوم ترکی ( آنتالوژی ، مشتمل بر شرح حال بیش از صد شاعر ترک زبان اهل ترکیه ، ۱۳۵۶ – انتشارات دنیای دانش تهران )
ب ) ‎ آثار ترکی
۱-     لیریک شعر ( مجموعه شعر ) ، قزوین ، ۱۳۴۴
۲-     کوءشن ( مجموعه شعر ) ، تهران ، ۱۳۵۸
۳-     سحر ایشیقلانیر ( مجموعه شعر ) تهران ، ۱۳۵۸
۴-   سوءنمین گونشلر ( ترجمه هایی منتخب از آثار کلاسیک فارسی به ترکی ) ، تهران – ۱۳۶۱ ( مقدمه ، حواشی و توضیحات این کتاب ، توسط مرتضی مجدفر نوشته شده است. )
۵-     داغینیق خاطره لر ( مجموعه خاطرات ) ، تهران ، ۱۳۶۱
*    عمده آثار استاد ساهر ، به ترکی است که در مطبوعات مختلف به چاپ رسیده است که از جمله آنها می توان به نشر بیش از ۲۰۰ شعر ، مقاله ، داستان و خاطره در نشریات ترکی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی همچون وارلقی ، آزادلیق ، یئنی یول ، انقلاب یولوندا و … اشاره کرد.
ج ) ترجمه از آثار ایشان به فارسی ( چاپ شده )
۱-     منظومه فلکلوریک آرزی و قمبر ، تهران ۱۳۵۵ ، نشر مازیار ، ترجمه دکتر حسین محمدزاده صدیق.
۲-     چند شعر در آثار از شعرای آذربایجان ، تهران ، ۱۳۵۱
۳-   شش شعر با مقدمه ای تحت عنوان « نمونه هایی از شعر ساهر » تهران – مجله خوشه سال ۱۳۴۷ ، شماره ۲۴ ، ترجمه: دکتر حسین محمدزاده صدیق.
۴-     درس گلستان ( قصه ) ، تهران ، ۱۳۵۸ ، از مجموعه هفت قصه ( شماره ۳ ) ، ترجمه: مرتصی مجدفر.
۵-     و …
د ) آثار چاپ نشده ( فارسی )
۱-     کتاب شعر ساهر ( ۳ )
۲-     ترجمه اشعار شارل بودلر فرانسوی به فارسی ( این اشعار ، در دهه ۱۳۰۰ ۲۱ ۱۳۱۰ در برخی مطبوعات به چاپ رسیده است. )
۳-     و …
هـ ) آثار چاپ نشده ( ترکی )
۱-     قیزسسی ، قیزیل سسی ، قازان سسی ، ‌رمان.
۲-     خاطره لر یا حیاتین یئددی بوروقلاری ( خاطره های یا هفت خوان حیات )
۳-     خاطره لر ، باشاگلن چیکیلیر.
۴-     ترجمه از فرانسوی به ترکی ( مجموعه شعر )
۵-     مجموعه مقالات درباره ارتباط جغرافیا ، ادبیات و هنر.
۶-     مجموعه نوشته های طنز آلود.
۷-     چهار مجموعه شعر آماده.
و ) درباره او

دکلمه ای از اشعار استاد حبیب ساهر توسط علی میکائیلی

دکلمه : علی میکائیلی

چیراق یاندیر ، اوجاق قور!

کور یوخودان بیرجه دور!

قوی امه گین داغیتسین ،

یوردوموزا ، قیزیل نور

***

باتما غمه ، آغلاما!

اره‌گیمی داغلاما!

قوی باغریمدان قان آخسین!

یارامی ، سن ، باغلاما!

***

اَییل ، اییل اؤپ منی

ایستیورم من  سنی ،

سنسیز نئیلر خاطیریم

گلستانی ، چمنی؟

***

سن بیر اولدوز ، گنش سن ،

روحومدا بیر آتش سن.

یادا وارسان قورتارمام ،

آل قانینا بلشسن!

***

داغلار اوجا ، گؤی اوجا ،

قونور بیر قوش آغاجا.

یوردوموزدا ، چوخ شکر ،

تست له ییر هر باجا.

***

خالچا توخور گلینلر ،

دنه دولور اکین‌لر.

گللندیرر حیاتی؛

دنیادا سن کیمیلر.

***

گئتمه گنش ، بیر دایان!

گللری سنسن آچان ،

سن اولماسون قارالار ،

پاریلداماز آسمان …

وطنیم بسله دیگین عارف و شیدادی فقط — توپراقوندا نه اثر واردی صفازادی فقط

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>